ريه
بعضي كارهايي كه هر روزه انجام مي دهيد چيست ؟
مهم نيست شما كجاييد يا با چه كسي هستيد ؟
الف ) درباره ناهار فردا : فكر كنيد
ب ) انگشتتان را روي بيني خود قرار دهيد
ج ) آهنگ مورد علاقه تان را زمزمه كنيد
د ) نفس بكشيد
ممكن است بعضي ، بچه ها مورد الف و يا ب و ج را انجام دهند ولي هر فردي در جهان قسمت ( د ) را حتماً انجام مي دهد تنفس هوا براي حفظ حيات انسان و بسياري از حيوانات ضروري مي باشد . دو عضو بزرگ مسئول نفس كشيدن شما هستند نفس كشيدن با كدام عضو انجام مي شود ؟
اگر فكر مي كنيد با ريه ها نفس مي كشيد درست حدس زده ايد . ريه ها از بزرگترين ارگانهاي بدن مي باشند و با سيستم تنفسي كار مي كنند ، هواي تازه را وارد بدن و هواي كثيف را از بدن خارج مي كند بيايد تا در ريه هم سيري كنيم .
محل ريه ها در بدن
ريه ها در قفسه سينه قرار دارند و آنقدر بزرگ هستند كه بيشتر فضاي سينه را گرفته اند . هر انسان دو ريه دارد . ريه ها مثل چشم ها يا سوراخهاي بيني يك اندازه نيستند در عوض ريه سمت چپ كمي بزرگتر از ريه سمت راست است . فضاي اضافي سمت چپ ، جايگاه قلب است . قفسه سينه از ريه ها محافظت مي كند . قفسه سينه از 12 دنده تشكيل شده است اين دنده ها به ستون فقرات پشت كمر و دور ريه ها به هم متصل شده اند تا از ريه ها حفاظت كنند ديا فراگم در زير ريه ها قرار دارد يا فراگم ماهيچه گنبدي شكل است كه با ريه كار مي كند تا عمل دم و بازدم انجام شود .
شما نمي توانيد ريه ها را ببينيد ولي لمس كردن آنها آسان است دستتان را روي قفسه سينه بگذاريد و نفس عميق بكشيد . احساس مي كنيد قفسه سينه كمي بزرگتر مي شود حالا هواي داخل ريه را بيرون بفرستيد قفسه سينه به اندازه قبلي بر مي گردد در حقيقت نيروي ريه ها را احساس كرده ايد .
نگاهي به دورن ريه ها
ريه ها از بيرون شبيه اسفنج صورتي رنگ است . اما اسرار واقعي درون ريه هاست . د رانتهاي ناي دو لوله بزرگ هست به اين لوله ها ، لوله ناي اصلي مي گويند كه يكي به سمت چپ و يكي به سمت راست متصل است ، هر شاخه اصلي نايژه شاخه هايي به درون لوله ها دارد و اين شاخه ها مثل شاخه هاي درخت ، كوچك و كوچكتر مي شوند ، به كوچكترين لوله نايچه گفته مي شود و حدود 30 هزار نايچه در هر ريه وجود دارد هر نايچه تقريباً مو مي باشد .
در انتهاي نايچه ها محل مخصوصي هست كه كيسه هاي بسيار نازك به طور فشرده در آن وجود دارد و به آن آلوئولي مي گويند . حدود 600 ميليون آلوئولولي در ريه ها وجود دارد . اگر انها را بكشيد تمام يك زمين تنيس را مي پوشانند .
آلوئولوس نام هر آلوئولو مي باشد و سوراخهايي مثل رگهاي كوچك خوني كه به آن مويرگ مي گويند دارد . اين مويرگها آنقدر ريز هستند كه بايد سلولهاي خوني به صورت رديفي و تك تك از داخل آنها عبور كنند .
و اما درباره دم
وقتي قدم مي زنيد يا اتاقتان را تميز مي كنيد و يا واليبال بازي مي كنيد شايد درباره دم ( فرو فرستادن هوا به داخل ريه ها ) فكر نكنيد و به چيزهاي ديگر بينديشيد . اما هميشه هوا را به داخل ريه ها فرو مي فرستيد دهها عضو بدن با هم كار مي كنند تا هوا را به جايي كه شما هرگز درباره آن فكر نكرده ايد بفرستيد .
در حاليكه نفس مي شيد ديافراگم شل و در نتيجه پهن مي شود . و اين باعث مي شود به سمت پايين برود . بنابر اين ريه ها در حاليكه پر از هوا مي شوند فضاي بيشتري براي بزرگ شدن دارند . تا زمانيكه ريه ها به ديافراگم مي گويند ديگر پايين نرو ما پر از هوا شده ايم . ديافراگم تنها عضوي نيست كه براي ريه ها جاي بيشتر باز مي كند ماهيچه هاي روي دنده نيز دنده ها را بالا و كنار مي برند تا فضا براي ريه ها باز شود .
در همين موقع هوا از طريق دهان و بيني داخل فرستاده مي شود و هوا وارد ناي مي شود . در مسير ناي كه هوا عبور مي كند موهاي كوچكي وجود دارد كه به آنها سيليا گفته مي شود و به آرامي حركت مي كنند و خلط و گردو غبار را از ريه مي گيرد . هوا از طريق شاخه هايي وارد ريه مي شود از طريق ناي و نايچه ها و در پايان هوا وارد 600 ميليون آلوئولي مي شوند ريه ها بزرگ و بزرگتر مي شوند .
زماني را به ياد بياوريد كه ريه ها را امتحان مي كرديد و احساس مي كريد ريه ها بزرگتر شده اند . خوب واقعاً قدرت آلوئولي هاي پر ابهت را درك كرديد !
آلوئولي اكسيژن را از هوا مي گيرد و به داخل خون مي فرستد تمام سلولهاي بدن هميشه در طول روز به اكسيژن نياز دارند . اكسيژن از طريق ديواره هر آلوئولوس وارد مويرگهايي كه دور آن هستند مي شود . اكسيژن وارد خون مويرگهاي كوچك مي شود ، و با فشار وارد سلولهاي سرخرگ مي شوند و از طريق لايه هاي رگهاي خوني وارد قلب مي شود سپس قلب خون اكسيژن دار را به تمام سلولهاي بدن مي فرستند .
حالا نوبت به بازدم رسيد
وقتي بازدم صورت مي گيرد همه چيز برعكس دم است در اين موقع به ديافراگم گفته مي شود حركت كن ديافراگم استراحت مي كند و بالا مي آيد و هوا را از ريه ها بيرون مي فرستد . ماهيچه هاي روي دنده شل مي شوند و دنده هاي سينه دوباره حركت مي كند و فضا را در قفسه سينه كوچكتر مي كنند .
تا به حال سلولها ، اكسيژن مورد نياز را گرفته اند و خون ، دي اكسيد كربن و گازهاي ديگر را در بر دارد كه بايد از بدن خارج شود . خون دوباره از طريق مويرگها بر مي گردد و بدن آنها را به بيرون مي فرستد گازهاي اضافي از طريق نايچه وارد نايژك و سپس ناي و بالاخره از دهان و بيني خارج مي شود .
هوايي كه از دهان و بيني خارج مي شود نه تنها گازهاي اضافي و دي اكسيد كربن دارد بلكه گرم هم مي باشد . در حاليكه هوا در بدن سير مي كند كمي گرم مي شود . اگر دستان خود را مقابل بيني و دهن قرار دهيد اين گرما را حس مي كنيد . در جه حرارت هوايي كه از دهان يا بيني خارج مي شود چند است ؟
با تمام اين حركتها شايد تعجب كنيد چرا زمانيكه ريه ها پر و خالي مي شود سوراخ نمي شوند ؟ لايه هاي مخصوص و صيقلي روي ريه ها را پوشانده است كه به آنها غشاي پلورال مي گويند . اين غشاها از طريق مايعي جدا مي شوند و زمانيكه دم و بازدم صورت مي گيرد به راحتي مي توانند به اطراف حركت كنند .
صحبت كردن
ريه ها براي تنفس ، همچنين صحبت كردن مهم هستند ناي در بالاي حنجره قرار دارد گاهي اوقات به حنجره جعبه صدا گفته مي شود . در امتداد حنجره تارهاي صوتي قرار دارد كه براي توليد صدا باز و بسته مي شوند . وقتي هوا از ريه ها خارج مي شود از طريق ناي و حنجره به تارهاي صوتي برخورد مي كند . اگر تارهاي صوتي بسته باشند هوا ميان آنها عبور مي كند تارهاي صوتي مي لرزند و صد توليد مي شود . ميزان بلندي صدا به مقدار هوايي كه از ريه ها خارج مي شود بستگي دارد . سعي كنيد نفس عميقي بكشيد و نام يكي از بچه ها را صدا كنيد . بدون نفس كشيدن چه مدت مي توانيد حرف بزنيد ؟
دفعه بعد سعي كنيد فرياد بزنيد و مشاهده مي كنيد فرياد كشيدن به مقدار هواي بيشتري نياز دارد . بنابر اين حتي براي گفتن يك كلمه هم دائماً به نفس كشيدن نياز مي باشد . صداهاي مختلف و ميزان هواي لازم براي توليد آنها را امتحان كنيد . وقتي ريزريز مي خنديد هوا را تند تند خارج مي كنيد اما وقتي آروغ مي زنيد به اين دليل است كه هوا وارد معده شده است و هوا كم كم خارج مي شود . وقتي ديافراگم سريع حركت مي كند باعث تنفس ناگهاني هوا مي شود و شما سكسكه مي كنيد پس وقتي آماده حرف زدن هم نيستيد هوا به تارهاي صوتي برخورد مي كند و صدايي ايجاد مي شود .
از ريه ها خوب مراقبت كنيد
ريه ها شگفت انگيز هستند به شما كمك مي كنند تا نفس بكشيد ، با دوستان خود حرف بزنيد موقع بازي فرياد بكشيد ، آواز بخوايد ، گريه كنيد و خيلي كارهاي ديگر ، در موقع بازي كردن ريه ها حتي با مغز همكاري مي كنند و وقتي كيلومترها مي دويد مقدار هواي بيشتر با سرعت بيشتر وارد بدن و سپس خارج مي شود .
حفظ سلامت ريه ها خيلي مهم است و مهمترين راه براي حفظ رنگ صورتي و سلامتي آن پرهيز از سيگار كشيدن مي باشد . سيگار براي تمام اعضاي بدن مضر و ريه به طور خاصي از دود آن متنفر است . دود سيگار سيلياي ناي را دچار آسيب مي كند و آنها نمي توانند آلودگيها و مواد ديگر را از ريه خارج كنند . آلوئولي هم مي گويد ( اَه ) چون مواد شيميايي موجود در دود سيگار ديواره هاي آلوئولي را خراب و نفس كشيدن را سخت مي كند . و بالاخره دود سيگار به سلولهاي ريه آسيب مي رساند تا آنجا كه سلولهاي سالم از بين مي روند و سلولهاي سرطان زا جاي آنها را مي گيرد .
ريه ها به طور طبيعي قوي هستند . ولي وقتي سيگار مصرف شود به راحتي آسيب مي بينند و درمان آنها مشكل مي باشد .
در صورتيكه در كارگاه يا جايي كار مي كنيد كه با مواد شيميايي وارد ريه ها نشود . ورزش كردن نيز براي حفظ سلامت ريه ها مفيد است . ورزش براي تمام اعضاي بدن مفيد مي باشد مخصوصاً براي ريه ها و قلب وقتي ورزشهاي سخت مثل : دوچرخه سواري ، شنا ، دويدن انجام مي دهيد ريه ها به هواي بيشتري نياز دارند تا اكسيژن بيشتري به سلولهاي بدن برسانند . زمانيكه نفسهاي عميق مي كشيد هواي بيشتري مي گيريد و ريه ها قويتر و بهتر مي شوند و بدن را بهتر كمك مي كنند . از ريه ها براي حفظ سلامت خوب مراقبت كنيد ريه ها هم با حفظ سلامت شما و طول عمر از شما تشكر و قدرداني مي كنند .